Grootste 4 manen van Jupiter (v.l.n.r. Io, Europa, Ganymedes en Callisto)
MANEN
Jupiter is
niet alleen de grootste planeet, hij heeft ook de meeste manen,
namelijk 63.
De vier grootste werden in 1610 ontdekt door de Italiaanse
wetenschapper Galileo Galilei.
Dat zorgde
toen voor nogal wat opschudding, want in de zeventiende eeuw
dacht bijna
iedereen nog dat alles in het zonnestelsel rond onze aarde
draaide.
Galilei vond vier manen die in banen om Jupiter draaiden.
Ze zijn niet alleen vrij groot, maar blijken ook erg bijzonder en verschillend te zijn.
Grootste 4 manen van Jupiter (v.l.n.r. Io, Europa,
Ganymedes en Callisto)
Io heeft een jong
oppervlak doordat er overal vulkanen uitbarsten.
Ze stoten voortdurend nieuw materiaal uit, dat het oudere
oppervlak bedekt.
De vulkanen stoten geen
gesmolten lava uit, maar voornamelijk gesmolten zwavel
en zwaveldioxide tot wel 400 kilometer hoogte de ruimte in en met
een snelheid van 300 kilometer per seconden.
Dit koelt af tot kleine kristallen, die als witte sneeuw van
zwaveldioxide op de grond vallen.
De Voyager heeft een
foto genomen van een vulkaanuitbarsting.
De pluim was 298 kilometer hoog.
Zwavel kan in
verschillende vormen voorkomen, die in verschillende kleuren
variëren van lichtgeel tot oranjerood.
Dit verklaart waarom het oppervlak die kleuren heeft.
Onder het harde oppervlak zijn meren van gesmolten zwavel, deze voeden de vulkanen.
Io met een vulkaanuitbarsting
De doorsnede is 3630
kilometer.
Io heeft een ijzeren kern van ongeveer 900 kilometer doorsnede.
Ook heeft Io een dunne atmosfeer die uit zwaveldioxide en ander
gassen bestaat.
De maan heeft weinig of geen water, maar de ander grote manen
wel.
Binnenste Io
Voyager 1 en Io, 11 maart 2009
Op
5 maart 2009 was het dertig jaar geleden dat Voyager 1 in een uur tijd,
33 opnames maakte van de zuidpool van Io.
Meer zwavelvulkanen op Io, 1 mei 2007
New Horizons heeft op Io nieuwe zwavelvulkanen
ontdekt, op 28 februari was al de vulkaan Tvashtar (zie nieuws atmosfeer Jupiter)
tot uitbarsting gekomen, met een hoogte van 330 kilometer. De uitbarstingen zijn gemaakt toen de
ruimtesonde langs Jupiter vloog.
Nieuwe vulkaanuitbarsting op Io
De vulkaan Tvashtar is zes jaar lang in het gaten gehouden door de Galileo, maar die heeft nooit zo’n indrukwekkende pluim gezien.
Vulkaanuitbarsting Tvashtar op Io
Verandering oppervlak op Io
New Horizons fotografeert manen Jupiter, 3 april 2007
De foto werd op 2 maart 2007 gemaakt, twee dagen eerder kwam de New Horizons heel dicht langs Jupiter.
Linksboven is Io zichtbaar, te herkennen
aan de blauwe pluim van een vulkaanuitbarsting.
De afstand tot Io bedraagt 4,6 miljoen kilometer.
Europa bevindt zich dichterbij de New Horizons, namelijk op een afstand van 3,8 miljoen
kilometer.
Ondanks dat de manen dicht bij elkaar lijken te staan, zit er nog
790.000 kilometer lege ruimte tussen.
Io en Europa
Europa is de kleinste
maan van de vier grootste manen van Jupiter en is iets kleiner
dan onze maan.
Haar oppervlak is licht met veel bruine strepen.
Europa is glad, omdat ze bedekt is met ijs.
Europa
Onder de harde, ijzige
korst ligt misschien water en ijs.
In dit water is misschien ook leven, maar dan waarschijnlijk
ééncellige bacteriën.
Binnenste Europa
De doorsnede is 3138
kilometer.
De bruine strepen op het oppervlak zijn waarschijnlijk scheuren
in het ijs,
die zijn gevuld met modder of stenig materiaal dat omhoog is
gekomen.
Oppervlakte van Europa
Europa komt op achter Jupiter
New Horizons is 2,3 miljoen kilometer van Jupiter verwijderd en 3 miljoen kilometer van Europa, gemaakt op 3 mei 2007
Ganymedes is de grootste
maan van Jupiter.
Hij is groter dan Mercurius en Pluto en is daarmee de grootste maan van het zonnestelsel.
De maan is ongeveer 3,5 miljard jaar oud.
Ganymedes heeft een kern van ijzer en steen en een ijzige korst.
Binnenste Ganymedes
Men denkt dat de
donkerste gebieden het oudst zijn, omdat ze bedekt zijn met
kraters.
De jongste gebieden zijn wit, doordat dit vers ijs is.
Ganymedes
De doorsnede is 5262
kilometer.
Eén van de grootste donkere gebieden, Galileo Regio, is door een
telescoop vanaf de aarde zichtbaar.
Gegroefde, lichtere gebieden tussen de donkere gebieden zijn
jonger en hebben minder kraters.
Ganymedes verdwijnt achter
Jupiter, 18 december 2008
De Hubble
Space Telescope heeft op 9 april 2007 een foto
van Jupiter gemaakt met de Wide Field
and Planetary Camera 2. Op
de foto is te zien hoe Ganymedes
achter de
planeet verdwijnt.
Op het oppervlak van Ganymedes is de heldere
inslagkrater Tros zichtbaar met zijn stralenstelsel.
Ganymedes draait in ongeveer 7 dagen om Jupiter heen, waardoor dit verschijnsel
regelmatig voorkomt.
Op Jupiter
is de Grote Rode Vlek in de dampkring het meest opvallend.
Callisto is de op één
na grootste maan van Jupiter en is iets kleiner dan Mercurius.
Ze heeft het oudste oppervlak van de vier manen,
is volledig bedekt met kraters en de maan met de meeste
inslagkraters van het zonnestelsel.
Callisto
De jonge kraters zijn
wit doordat er vers ijs zichtbaar is.
Op één plek is de maan getroffen door een enorme meteoriet,
die een krater heeft uitgehold met een doorsnede van bijna 3000
kilometer, het Valhallabekken.
De doorsnede is 4800
kilometer.
Callisto heeft waarschijnlijk een harde korst van ijs en
gesteenten,
er onder een laag water of zacht ijs rond een stenige, ijzeren
kern.
Binnenste Callisto
