Yuri Gagarin
INFO OVER HET ZONNESTELSEL
In 1961 stuurde de Sovjet-Unie de eerste mens Yuri Gagarin de ruimte in.
Zijn ruimtevaartuig, de
Vostok 1 maakte een baan om de aarde en keerde veilig terug.
In 1968 verongelukte hij in een MIG-15.
Yuri Gagarin
Galileo Galilei was een Italiaanse
astronoom en natuurkundige.
Hij was de eerste die een telescoop gebruikte om het heelal te
bestuderen.
Hij ontdekte als eerste vier manen (Callisto, Europa, Ganymedes en Io) rond Jupiter
en ontdekte kraters op onze maan.
In 1609 deed Galileo Galilei zijn eerste waarneming met de telescoop.
Hij kon objecten ongeveer 20 maal vergroten. Nu, 400 jaar later, gebruiken
we telescopen om naar de grenzen van het heelal te kijken.
In het kader
van 400 jaar astronomie met telescopen is 2009 uitgeroepen
tot het
Internationaal Jaar van de Sterrenkunde.
Galileo Galilei
Galle, John Gottfried 1812-1910
Een Duitse astronoom die Neptunus in 1846
voor het eerst zag,
zonder dat hij wist dat dit een planeet was.
Later werd de ontdekking van Neptunus bevestigd door John Adams en Urbain Le Verrier.
Hij heeft ook een ring van Saturnus ontdekt in 1838.
Gammaflits en neutronensterren
9
mei 2005
Het raadsel over het ontstaan van korte gammaflitsen is eindelijk
opgelost,
dankzij waarnemingen van twee Amerikaanse satellieten en grote
telescopen op aarde.
Gewone gammaflitsen ontstaan door een
hevige stoot (uitbarsting) van kosmische gammastraling
die heel veel energie bevatten en ontstaan bij de ineenstorting
van een hele zware ster.
Ze duren gemiddeld enkele tot tientallen seconden en ontstaan bij snel draaiende hele zware sterren.
Tijdens de flits is de energie uitstoot
honderden keren sterker dan de straling die afkomstig is van
een supernova-explosie en wordt vergeleken met een hypernova-explosie.
Een hypernova-explosie is de zwaarste
explosie in het heelal op de oerknal na
en wordt veroorzaakt door het ineenstorten van een hele zware
ster tot een zwart gat.
De massa van de kern van de ineengestorte
ster is 25 keer die van de zon.
De kracht van de explosie is 100 keer zo groot als die van een
supernova-explosie.
Ontstaan korte gammaflitsen
Korte gammaflitsen duren gemiddeld enkele
tienden van een seconde
en het was een raadsel hoe deze ontstonden en op welke afstand ze
zich bevonden.
De satellieten HETE 2 en Swift hebben de twee korte gammaflitsen waargenomen,
die binnen een paar minuten na de flits de golflengten
(de afstand tussen twee opeenvolgende golftoppen) opvingen.
Deze korte gammaflits ontstond in een oud
sterrenstelsel en er kwam
honderd keer minder energie vrij dan bij een lange gammaflits.
De lange flitsen ontstaan door een
hypernova en de korte flitsen waarschijnlijk uit
botsende neutronensterren, hierdoor ontstaan weer zwarte gaten.
Doordat de neutronensterren slechts 20 tot
30 kilometer groot zijn,
duurt de flits ook korter en er komt minder energie vrij.
HETE 2
De explosie van de korte
gammaflitsen wordt veroorzaakt door het samensmelten van
twee neutronensterren of van een neutronenster en een zwart gat.
In een neutronenster zitten
de kerndeeltjes, de neutronen, stijf opeengepakt, zo bieden ze
weerstand
aan de enorme zwaartekracht en hebben meestal een doorsnede van
20 tot 30 kilometer.
Neutronensterren kunnen een
magnetisch veld hebben dat wel
50 miljard keer zo sterk is als een klein magneetje.
Maar als de neutronenster te
zwaar is, wel 5 keer zo zwaar als de zon, dan stort de ster in
elkaar,
wat overblijft is een zwart gat. Een theelepel van deze ster
weegt wel duizend miljard kilogram.
De explosie op 9 mei duurde slechts 40 milliseconden op een afstand van 2,7 miljard lichtjaar.
Uit de waarnemingen van de nagloeiers kon
de positie en de afstand worden bepaald.
Het blijkt dat de korte flitsen zwak zijn en in oudere sterrenstelsels ontstaan.
Soms draaien neutronensterren
heel snel rond, soms wel honderden keren per seconde.
Ze zenden regelmatige golven van radiostraling uit, die op aarde worden opgevangen.
De lengte van de golven wisselen van iets meer dan een milliseconde tot enkele seconden.
Als deze neutronensterren
ontdekt worden (de eerste in 1967) heten ze pulsars.
Er zijn ongeveer 100.000 pulsars bekend. Deze pulsars hebben
enorm veel zwaartekracht,
zoveel zelfs dat ze alleen via de noord- en zuidpool een bundel
straling kunnen uitzenden.
De pulsar is dus een snel
draaiende neutronenster die bij iedere draaiing een hoog
energetische
radiostralingsgolf de ruimte inschiet, het lijkt op de
ronddraaiende lichtstraal van een vuurtoren.
Pulsar Geminga
De meeste pulsars zenden
radiogolven uit, maar de meest nabije pulsar, Geminga,
die met een snelheid van 120 kilometer per seconde door de ruimte
raast is "radiostil"
en behoort tot de "gammaray only" bronnen en is één
van de helderste pulsars aan de hemel.
De ster staat op een afstand
van 500 lichtjaar en is als ster 100.000 jaar geleden
geëxplodeerd,
van supernova naar neutronenster.
Op de foto gemaakt door Chandra, laat Geminga een komeetachtig spoor
van energierijke elektronen achter zich.
Hij is de eerste Amerikaan die in 1962
drie rondjes om de aarde vloog
aan boord van de Mercury MA-6.
John Glenn