Info over het zonnestelsel D

2006
De NASA is van plan om in september 2007 het ruimtevaartuig DAWN te lanceren.

DAWN maakt net als de Smart-1 gebruik van een ionenmotor en zal rondjes om twee planetoïden gaan draaien.

In 2011 komt het ruimtevaartuig bij de planetoïden Neres en Vesta aan,
hierna gaat hij door naar Ceres, waar hij in 2015 aankomt, om deze dwergplaneet (planetoïde) in kaart te brengen.

Dawns zonnepanelen, gemaakt door het Nederlandse DutchSpace, leveren de stroom die de motor nodig heeft om ionen
uit de xenon brandstof met grote snelheid de ruimte in te schieten. De kracht van de motor klein, maar zeer efficiënt.
Omdat hij in totaal 2100 dagen brandt, krijgt Dawn uiteindelijk toch de snelheid die nodig is om zijn bestemming te bereiken.
De zonnepanelen van Dawn zijn vergelijkbaar met die van de komeetverkenner Rosetta van de ESA, die in 2004 werd gelanceerd.

DAWN vliegt langs Mars, 18 februari 2009

Vandaag vliegt DAWN op een afstand van 549 kilometer langs Mars.
Tijdens deze flyby wordt de baan van de ruimtesonde veranderd door
de zwaartekracht van Mars, hierdoor komt DAWN in een langgerektere ellipsbaan om de zon
en in een baan die ongeveer vijf graden is geheld ten opzichte van de baan van de aarde.

De wijzigingen zijn nodig voor de voorbereiding van de ontmoeting in 2011
met de planetoïde Vesta, daarna de dwergplaneet Ceres, in 2015.
Tijdens de vlucht langs Mars worden de wetenschappelijke instrumenten van de ruimtesonde getest.

Door de zwaartekracht van Mars krijgt DAWN een hogere baansnelheid, Mars zelf
wordt ietjes afgeremd, over 70 miljoen jaar is er een afwijking van één centimeter.

De ionenmotor van Dawn is volgens plan uitgeschakeld.
De ruimtesonde zweeft nu in de richting van Mars, voor een flyby in februari 2009.

Door de zwaartekracht van Mars zal de ruimtesonde de juiste snelheid en richting
krijgen om in 2011 bij de planetoïde Vesta aan te komen. Over een half jaar zal
de ionenmotor weer voor langere tijd worden aangezet om Dawn een extra zetje te geven.

Een ionenmotor verkrijgt zijn voortstuwingskracht aan de uitstoot van geladen deeltjes,
de xenon-ionen, die met behulp van een elektrisch veld worden versneld.
Daar is heel weinig brandstof voor nodig, maar hierdoor is de stuwkracht niet erg groot,
om een flinke snelheid te krijgen moet de motor lang aan staan.

Na Vesta volgt in 2015 de dwergplaneet Ceres, de ionenmotor zal tijdens de reis 50.000 werkuren maken.

Gisteren om 13.34 uur Nederlandse tijd heeft de NASA de Dawn gelanceerd (zie nieuws 26 september).
Dawn is een kleine, goedkope ruimtesonde die deel uitmaakt van NASA's Discovery-programma.

In februari 2009 vliegt de ruimtesonde vlak langs Mars om meer snelheid te maken.
In augustus 2011 komt hij in een baan rond de planetoïde Vesta.
In mei 2012 vliegt Dawn verder, om in februari 2015 aan te komen bij Ceres.

NASA lanceert donderdag, 27 september DAWN (Dageraad), vanaf het Kennedy Space Center in Florida,
voor een reis van 3 jaar naar de twee grootste planetoïden in de gordel tussen Mars en Jupiter.

Als alles volgens plan verloopt, komt hij in september 2011 aan bij Vesta en ruim 3 jaar daarna,
in februari 2015 bij Ceres. In juli 2015 eindigt de missie.
Ceres heeft een doorsnede van ongeveer 910-975 kilometer en Vesta is 580 kilometer lang
en 470 kilometer dik. Op het zuidelijk deel van Vesta bevindt zich een grote inslagstructuur.

Indrukwekkend is dat op verschillende plaatsen op aarde meteorieten zijn gevonden die afkomstig
lijken te zijn van Vesta. Eén daarvan kwam in augustus 1925 neer bij Ellemeet, op het Zeeuwse
eiland Schouwen. De bewaard gebleven delen van deze meteoriet bevinden zich in de faculteit
van de Geowetenschappen van de Universiteit Utrecht en Museum/Sterrenwacht Sonneborgh.
Eigenlijk heeft Nederland een stukje Vesta in huis.

Beide planetoïden, waarvan Ceres sinds vorig jaar onder dwergplaneet valt, zullen maandenlang
vanuit een omloopbaan gedetailleerd worden onderzocht. Tussen de banen van Mars en Jupiter
draaien ontelbare werelden van zeer uiteenlopende afmetingen rond de zon.
Het zijn de overblijfselen van het oermateriaal waaruit 4,6 miljard jaar geleden
het zonnestelsel is ontstaan, inclusief de aarde.

NASA heeft al eerder planetoïden met behulp van ruimtesondes onderzocht,
zoals Gaspra (1991), Ida (1993), Mathilde (1997) en Eros (2001).
Dat waren echter veel kleinere objecten die slechts kort tijdens een voorbijvlucht werden onderzocht.

De 1200 kilo zware DAWN maakt de overtocht met behulp van ionenmotoren.
Hun werking is gebaseerd op de ionisatie van xenongas, waarvan de ionen met grote snelheid worden
weggestoten en door het geringe gasverbruik kan zo'n motor jarenlang werken en grote snelheid opleveren.

Ionenmotoren zijn al eerder met succes gelanceerd, zoals de komeetverkenner
Deep Space (1998-2001) en de Smart-1 (2003-2006).

De lancering van de Dawn is uitgesteld tot september, dit maakte de NASA zaterdag bekend.
Dawn gaat onderzoek doen aan de twee grote planetoïden Vesta en Ceres.

Dawn zou op zaterdagavond Nederlandse tijd gelanceerd worden, maar onweersbuien in Florida vormden een te groot risico
voor het vullen van de brandstoftanks, donderdag werd besloten de lancering één of twee dagen uit te stellen.
Nu is gekozen voor een langer uitstel, omdat het lanceerplatform op Cape Canaveral
in gereedheid gebracht moet worden voor de lancering van de Phoenix naar Mars.

NASA heeft op 27 maart bekendgemaakt toch door te gaan met DAWN, die is voorzien van een ionenmotor.
Deze een ruimtemissie gaat naar de grote planetoïden Vesta en Ceres, die rond de zon cirkelen in de planetoïdengordel
tussen Mars en Jupiter. In maart was de Dawn-missie geschrapt vanwege technische en financiële problemen.

DAWN zou eerst in juni 2006 gelanceerd worden, maar door allerlei problemen en een forse kostenoverschrijding
werd de lancering ruim een jaar uitgesteld. Daar zijn nu oplossingen voor gevonden, zodat de missie,
die met ruim 70.000 miljoen euro werd verhoogd, alsnog kan doorgaan.

De lancering is uitgesteld tot juli 2007. De kosten van de missie bedragen 394 miljoen euro.

3 maart 2006
De NASA heeft bekend gemaakt dat de DAWN missie niet doorgaat, maar er bleven vraagtekens
of dit definitief was en inderdaad eind maart kwam het bericht dat de missie wel doorgaat (zie nieuws 28 maart)

23 januari 2006
DAWN, die dit jaar juni gelanceerd zou worden, zal pas volgend jaar gelanceerd worden.
De lancering wordt voor dit jaar geschrapt in verband met de kosten en technische problemen.

Het project zou 373 miljoen dollar gaan kosten en vorig jaar werd al om 40 miljoen dollar extra gevraagd.

Op 27 januari zal NASA meer bekend maken over de toekomst van de Dawn missie,
die deel uitmaakt van de Discovery missie.

9 november 2005
De lancering van de DAWN loopt vertraging op door een te laag budget
en er zijn te weinig medewerkers, wat de nieuwe datum wordt is nog niet bekend.

De Deep Impact is op 12 januari 2005 gelanceerd en op 7 april heeft de Deep Impact de komeet Tempel 1 bereikt,
die in 5½ jaar in een baan tussen die van Mars en Jupiter om de zon draait.

Op 3 april 1867 ontdekte de Duitse astronoom Ernst Wilhelm Leberecht Tempel de komeet,
die later bekend zou worden als komeet 9P/Tempel 1, vaak afgekort tot Tempel 1.

De omlooptijd van de komeet rond de zon was toen 5,68 jaar en in 1873 en 1879 werd de komeet opnieuw
waargenomen en in 1881 naderde de komeet Jupiter tot een afstand van slechts 0,55 AU
en dat was genoeg om de baan van de komeet te verstoren, de omlooptijd werd toen 6,5 jaar.

Vanaf de aarde was de komeet daarna slecht te zien, in 1898 en 1905 werd geprobeerd de komeet
waar te nemen, maar dat mislukte. Tientallen jaren daarna bleef de komeet onzichtbaar.

Het doel is om meer te weten te komen over het ontstaan van ons zonnestelsel 4½ miljard jaar geleden.

Op 6 april is de Impactor losgekoppeld die op 4 juli 2005 op de komeet Tempel 1 insloeg,
de komeet heeft een doorsnede van 6 kilometer en is 15 kilometer lang.

De temperatuur in de schaduw is -10°C en aan de zonzijde 60°C.
De komeet draait in krap twee dagen om zijn as.

Tempel 1 is gebutst door de vele inslagen en vrijwel egaal grijs.
Nergens is ijs aan het oppervlak te zien.

De inslag heeft een krater van 25 meter diep en 100 meter breed veroorzaakt.
Kort voor de inslag ging een camera werken om opnames van het naderende oppervlak te maken.

De Impactor woog 370 kilo en had een snelheid van 37.000 kilometer per uur.
De kracht waarmee de Impactor insloeg is te vergelijken met de kracht van 4800 kilogram dynamiet.

Een miljard kilo materiaal werd losgeslagen uit de komeet.
Een pluim van materiaal steeg naar schatting vijfhonderd meter omhoog en viel later terug.

De Deep Impact fotografeerde de inslag toen hij de komeet op een afstand van 500 kilometer passeerde.
Ook telescopen op aarde volgden de inslag in de hoop meer over de samenstelling van de komeet te weten te komen.

Het oorspronkelijke doel was eerst komeet Boethin, maar die blijkt onvindbaar.
Wetenschappers denken dat deze komeet uiteengevallen is in delen die te klein zijn om te zien.
Het nieuwe doel is nu komeet Hartley 2.
De ontmoeting tussen Deep Impact en de komeet is op 11 oktober 2010.

Tijdens de nieuwe Epoxi-komeetmissie (eerst Deep Impact), die 40 miljoen dollar kost,
wordt overigens ook onderzoek gedaan aan exoplaneten.
Epoxi staat voluit voor Extrasolar Planet Observation and Characterization and
the Deep Impact Extended Investigation, waarbij men de grootste telescoop van Epoxi-missie
zal gebruiken om bij een aantal nabije sterren te zoeken naar planeten die op de aarde lijken.

Komeet Hartley 2 is een kleine komeet, met een kern van 800 meter in doorsnede.
De Epoxi-missie zal de komeet passeren op een afstand van ongeveer 1000 kilometer.
Op weg naar de komeet zullen drie flyby's langs de aarde nodig zijn om de goede richting te krijgen.

NASA heeft nieuwe bestemmingen gegeven aan Stardust en Deep Impact die hun eigenlijke missies al hebben volbracht.
Stardust onderzocht komeet Wild 2, waarvan hij enkele stofmonsters verzamelde en op aarde afleverde,
Deep Impact onderzocht komeet Tempel 1 en schoot daar een klein projectiel op af.

Stardust wordt naar Tempel 1 gestuurd om daar de krater veroorzaakt door de Deep Impact missie in 2005
te onderzoeken en wordt daarmee de eerste komeet die door twee ruimtemissies in twee verschillende jaren
is bezocht, in 2005 en 14 februari 2011.
Onderzoekers slaagden er in 2005 niet in om de krater te observeren, omdat een stofwolk het zicht blokkeerde.

Ondertussen krijgt Deep Impact een dubbele taak. Hij zal op 5 december 2008 langs komeet Boethin vliegen
en in de tussentijd zoeken naar planeten bij andere sterren, waarvan bekend is dat ze een planeet hebben
die bij elke omloop voor de ster langs beweegt.
Komeet 85P/Boethin is een kleine komeet, draait iedere elf jaar om de zon en werd in 1975 ontdekt.

Epoxi vloog op 29 december op 43.000 kilometer afstand langs de aarde.
De baan van de komeetverkenner is hierdoor zodanig afgebogen dat hij nu op koers
ligt voor een ontmoeting met komeet Hartley 2 op 4 november 2010.

Epoxi (heette eerst Deep Impact met afgeschoten Impactor)

Deep Impact schoot op 4 juli 2005 een projectiel af op de kern van komeet Tempel 1.
Epoxi kreeg twee nieuwe taken: het zoeken naar exoplaneten door middel van de overgangstechniek
(Extrasolar Planet Observations and Characterization) en onderzoek aan komeet Hartley 2
(Deep Impact eXtended Investigation). Uit de twee acroniemen is de naam Epoxi samengesteld.

Het team van Deep Impact heeft een voorstel-missie ingediend voor de toekomst van de komeetverkenner.
Deze missie staat bekend als EPOXI en heeft van de NASA een half miljoen dollar aan subsidie meegekregen.

De EPOXI-missie heeft als tussendoel, Exoplanetaire Observatie en Deep Impact aanvullende onderzoeken.
EPOXI staat voor: Extrasolar Planet Observation and Deep Impact EXtended Investigation.

De andere missie is de DIXI-missie, of Deep Impact EXtended Investigation.
Met als doel komeet Boethin, hiervoor moet de ruimtesonde de zwaartekracht van de aarde gebruiken
om in de richting van de komeet te komen, dit gebeurt op 31 december 2007.

Deep Impact gaat in de tussentijd drie sterren waarnemen, waardoor nauwkeurige metingen van de omloopbanen
en van de timing van de sterbedekkingen van de exoplaneten mogelijk zijn.

De planeetontdekkende fase van Deep Impact zal eindigen in mei 2008, de ontmoeting met de komeet Boethin zal
in december 2008 plaatsvinden, waarbij Deep Impact de komeet tot een afstand van minder dan 700 km zal naderen.
Vanwege de hoge snelheid van 10 kilometer per seconde van de Deep Impact zal er slechts zes uur waarnemen
mogelijk zijn, voordat Boethin weer buiten het zicht verdwijnt.

Toen Deep Impact op 4 juli 2005 insloeg op komeet Tempel 1, werden duizenden kilo's kometenmateriaal de ruimte in geblazen.
Met behulp van de spectrograaf van de Spitzer is onderzocht waar dat materiaal uit bestaat.

De onderzoekers hebben verschillende vaste stoffen in Tempel 1 ontdekt, die nooit eerder in kometen zijn waargenomen,
zoals carbonaten (kalk), het kleimineraal smectiet, metaalsulfiden en koolwaterstoffen.

Vooral de aanwezigheid van de eerste twee stoffen is verrassend, omdat deze verbindingen normaal gesproken
alleen in een omgeving ontstaan waar vloeibaar water aanwezig is en kometen bestaan uit bevroren materiaal.

Vreemd genoeg bevat Tempel 1 ook kristallijne silicaten, dit zijn verbindingen die alleen bij hoge temperaturen ontstaan.
Dit kan betekenen, dat de oermaterie waaruit ons zonnestelsel is ontstaan, flink in beweging is geweest,
waardoor er een voortdurende vermenging van stoffen plaatsvond.

In de deeltjes die de Stardust bij komeet Wild 2 heeft verzameld nog geen carbonaten en kleimineralen aangetroffen.
Het kan dus ook zijn dat Tempel 1 een buitenbeentje is onder de kometen.

In juli 2005 werd de Deep Impact-missie volbracht door een botsing met komeet Tempel 1, de Impactor.
De Deep Impact onderzocht toen deze inslag en verkeert nog steeds in een prima staat.

Daarom besloot de NASA het ruimtevaartuig naar een andere komeet, Boethin, te sturen.
Onderzoekers hopen op deze manier meer informatie over verschillende kometen te krijgen,
dit is nodig om een duidelijker beeld te krijgen waar kometen uit bestaan en het leven op aarde.

Omdat er geen nieuwe lanceringen nodig zijn, is deze DIXI-missie,
Deep Impact eXtended Investigation, behoorlijk kosten besparend.

Komeet Boethin bevindt zich nu op een afstand voorbij de baan van Saturnus,
maar zal bij de waarnemingen in december 2008 net buiten de aardbaan vliegen.
Drie toestellen van de Deep Impact, 2 kleurencamera's en een infraroodspectrometer, zullen de oppervlakte,
de reflectie-eigenschappen, de structuur en samenstelling van de komeet bestuderen.
Op deze manier hopen de komeetwetenschappers opnieuw een grote stap voorwaarts te kunnen zetten.

Vandaag is het precies een jaar geleden dat de Impactor van de Deep Impact insloeg op komeet Tempel 1.
De ontwerpers van de missie wisten dat op 5 juli 2005 de komeet het punt zou bereiken
waarbij de afstand tot de zon het kleinst was.

Er werd gekozen voor een inslag op de komeet op 4 juli, de dag waarop in de Verenigde Staten
de onafhankelijkheid van het land wordt gevierd.

Het is gebruikelijk dat op deze feestdag vuurwerk wordt afgestoken, het vuurwerk van de inslag was dus
een speciale gebeurtenis om de viering van de 4th of July een bijzonder tintje te geven.

NASA overweegt om Deep Impact naar een andere komeet te sturen.
Op 21 juli 2005 werd een baanwijziging uitgevoerd die de Deep Impact
op 31 december 2007 weer in de buurt van de aarde brengt.

Mogelijk zal de ruimtesonde daarna naar komeet 85P/Boethin worden gestuurd, deze komeet,
met een omlooptijd van 11,2 jaar, zal in 2008 weer in de buurt van de zon komen.

Komeet Tempel 1 komt in 2024 en in 2036 weer in de buurt van Jupiter, op een afstand van 0,55 en 0,91 AU.
De baan zal dan weer veranderen, de kortste afstand tot de zon is daarna bijna 2 AU.

Bij de inslag van de Impactor op komeet Tempel 1, is 250.000 ton water de ruimte in geblazen.
Dit blijkt uit onderzoek van de waarnemingen van de inslag, verricht door de Swift-röntgensatelliet van de NASA.

De ruimtesonde Deep Impact schoot op 4 juli 2005, de Impactor in de ijzige kern van de komeet, en de gevolgen
van die inslag zijn door talloze telescopen en satellieten bestudeerd. Swift registreerde twaalf dagen lang een
verhoogde röntgenhelderheid, veroorzaakt door botsingen van zonnewinddeeltjes met watermoleculen.

Deze temperatuurkaart van Tempel 1, is samengesteld uit opnames van de Deep Impact.
De drie ijsrijke gebieden zijn aangegeven door drie nummers en bevinden zich dichtbij
de koudste delen van de komeet met temperaturen van - 285, -290 en -295° Kelvin.

Uit de metingen blijkt dat Tempel 1 in totaal 250.000 ton water heeft geproduceerd, veel meer dan eerst werd
aangenomen. Sterrenkundigen hopen nu meer te weten te komen over de inwendige structuur van de komeetkern.

Uit waarnemingen van NASA's Deep Impact missie blijkt dat er waterijs
aanwezig is op het oppervlak van de komeet Tempel 1.

Dit is de eerste keer dat waterijs wordt ontdekt op een komeet.
Alleen is er maar minder dan 1% van het oppervlak van Tempel 1 bedekt met waterijs.

De gegevens werden verzameld op 4 juli 2005, toen de ruimtecapsule van de Deep Impact,
de Impactor, met een snelheid van 37.000 kilometer per uur op de komeet Tempel 1 insloeg.

Tijdens de afdaling werden er veel foto's van het oppervlak gemaakt.
Een team van bijna 2.000 wetenschappers vond later waterijs op het oppervlak van de komeet.

Het team kwam er ook achter dat de komeet veel zwakker in elkaar zit dan eerst werd gedacht.
De komeet bestaat namelijk meer uit lege ruimte, dan uit steen en ijs.

De Impactor kwam op een gebied terecht, waar geen ijs aan het oppervlak aanwezig was.

De inslag veroorzaakte een grote klap, waarbij materiaal van onder het oppervlak
de ruimte in werd geblazen en hiertussen zat wel waterijs.

Het zou gaan om kleine hoeveelheden met stof vermengd ijs van drie gebieden
met een gezamenlijk oppervlak van vijf voetbalvelden.

Hierdoor zijn de wetenschappers van mening dat er wel ijs voorkomt
onder het oppervlak van de komeet Tempel 1.

Volgens de wetenschappers is het ijs uit het inwendige van de komeet door erosie aan het oppervlak gekomen.

12 oktober 2005
Onderzoek van de Europese komeetverkenner Rosetta na de inslag op de komeet Tempel 1
door de Deep Impact (Impactor), laat zien dat de komeetkern meer stof en gruis bevat dan ijs.

Rosetta is onderweg naar de komeet Churyumov-Gerasimenko en kon de inslag op Tempel 1
op een afstand van 80 miljoen kilometer waarnemen.

De Tempel 1 lijkt op een stofbal die door bevroren sneeuw bijeen wordt gehouden.

Wetenschappers gaan er vanuit dat kometen in hun kern grotere organische moleculen herbergen.
Planeten zijn in hun vroege leven bestookt met kometen die als meteorieten insloegen.

Kometen zouden de bron van het water op aarde zijn en mogelijk zelfs van het leven.
Maar om dit te weten te komen is een uitgebreider onderzoek nodig van een komeetkern.

Dit is het doel van de ESA, die op 4 maart 2004, Rosetta lanceerde.
Die zal echter pas in 2014 bij een komeet aankomen.

20 juli 2005
De Deep Impact is in een zodanige baan gebracht dat hij eind 2007 weer in de buurt van de aarde zal komen.

Eén van de mogelijkheden voor de Deep Impact van de NASA is, dat de ruimtesonde in 2008 opnieuw
een ontmoeting zal hebben met een komeet: de komeet Boethin.

7 september 2005
De komeet Tempel 1, het doelwit van de Deep Impactsonde, blijkt erg broos te zijn en
niet meer vastheid te hebben dan een sneeuwwolk.

De komeet is voor het grootste deel poreus en er zit geen vast ijs in.
Het ijs heeft de vorm van kleine korrels.

Het stof en de ijskorrels van Tempel 1 vormen een losse structuur van fijne deeltjes die losjes
vastgehouden wordt door een zwakke zwaartekracht.

Er wordt nu gewerkt aan het Don Quijote project,
waarmee gevaarlijke planetoïden afgebogen kunnen worden.

Hildalgo vliegt met hoge snelheid op een planetoïde te pletter,
met de bedoeling om hem in een iets andere baan te krijgen.
Sancho zal de planetoïde, voor en na de inslag, bestuderen.

De ESA wil op deze manier gegevens verzamelen,
om planetoïden die de aarde bedreigen af te buigen.

Voor deze missie zijn twee kleine planetoïden uitgekozen: 2002 AT4 en 1989 ML.
Over twee jaar, in 2007, wordt één van deze twee planetoïden uitgekozen.